Weblog van Ad Boesten

Vraagstukken van algemeen belang, politiek en bestuur

Nieuw: boek over vrijheid en gelijkheid in de verzorgingsstaat

De titel van het boek omvat tweeërlei betekenis. Op de eerste plaats verwijst het naar het welzijn van mensen in dit land. Daarnaast kan het opgevat worden als het lot te leven in een land als het onze, een historisch-geografisch bepaald leven dus. Beide betekenissen zijn toepasselijk voor het boek. De houding om het Nederlanderschap als een toevalsfactor te zien hoort bij een levensinstelling die deze omstandigheid als een onveranderlijk gegeven beschouwt die een beperking of een voorrecht betekent. Maar je kunt dit gegeven ook als een uitdaging zien of als een mogelijkheid om het leven als Nederlander tot een deel van een goed leven te maken.

We zullen zien dat we lang niet alles als een vast gegeven kunnen behandelen, want dit doet ons eigen aandeel in het leven teniet. Evenmin lukt het om alles als veranderlijk te beschouwen. In een aantal gevallen stelt de bestaande situatie harde grenzen of zijn andere bindingen of doelen zo sterk dat met zijn heil elders gaat zoeken. We hebben, los van wat we willen en kunnen, een maat voor welke kansen en uitdagingen we behoren te hebben. Dat is geen harde maat maar niettemin: als het leven onder bepaalde omstandigheden geen voldoende uitdagingen of kansen biedt is het om die reden een slechter leven dan wanneer dat wel het geval was.

In het eerste deel van het boek richt ik mij op de vraag hoe het gesteld is met het respect voor de menselijke waardigheid. Een overheid die geen gelijk respect en aandacht voor burgers tot op het niveau van de persoon toont bezit bijvoorbeeld geen morele rechtvaardiging om mensen dwang of beperkingen op te leggen.

Het tweede deel is gericht op de wijze waarop de overheid handelt volgens het principe van gelijke zorg voor iedereen binnen het kader van de vrijheid om het leven naar eigen goeddunken binnen de grenzen van moraliteit en wettelijke beperkingen te leiden. Ingegaan wordt op inkomen en werk, zorg en gezondheid en op beroepsrisico's.

Verschillende hoofdstukken verwijzen naar of bevatten praktijkbeschrijvingen. Die zijn bedoeld, naast het illustreren van problemen en het aanzetten voor verbetering leveren, om erin de consequenties van de principes die ik voorsta te laten zien. In de waarnemingen en praktijkgevallen van toestanden en gebeurtenissen komt op een breed gebied tot uiting dat vrijheid in de verdrukking komt en gelijkheid ontspoort, overal waar vrijheden essentieel zijn voor de autonomie bij het leiden van een authentiek leven of waar verdelende rechtvaardigheid aan de orde is. Veel details van de toepassing en interpretatie van de beide principes zijn voor verbetering vatbaar en de oplossingen vereisen deskundige aanvulling en concrete uitwerking. Dat neemt niet weg dat er een verantwoorde basis is om ingrijpende veranderingen te overwegen die niet alleen op mensen in hun rol als burger, werknemer of consument, maar ook op politieke gemeenschappen, zelfs op internationaal niveau van belang kunnen zijn.

(Het (on)geluk in Nederland te leven, Over vrijheid en gelijkheid in de verzorgingsstaat; 2015; Boesten, Ad; niet in de handel, licentie op aanvraag)

Loading